บทบาท ความรับผิดชอบ และอำนาจหน้าที่ในระบบ ISO และตัวอย่าง Organization Chart

ในระบบบริหารคุณภาพตาม ISO 9001:2015
ข้อกำหนด Clause 5.3: Roles, Responsibilities and Authorities เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของการบริหารองค์กร
เพราะต่อให้มีระบบดีแค่ไหน
ถ้า “คนไม่รู้หน้าที่” ระบบก็ล้มเหลวได้ทันที

R&R ISO 9001 คืออะไร?
R&R (Roles & Responsibilities) คือ การกำหนดว่า…

• ใครต้องทำอะไร (Role)
• ต้องรับผิดชอบอะไร (Responsibility)
• และมีอำนาจตัดสินใจแค่ไหน (Authority)

พูดง่าย ๆ คือ “งานนี้ใครเป็นคนทำ ใครรับผิดชอบ และใครมีสิทธิ์ตัดสินใจ”

ทำไม Clause 5.3 ถึงสำคัญ?
Clause นี้เน้นให้ “Top Management” ต้องทำให้แน่ใจว่า:

• มีการกำหนดหน้าที่ชัดเจน
• มีการสื่อสารให้พนักงานเข้าใจ
• ไม่มีงานตกหล่น หรือซ้ำซ้อน

ถ้าไม่มี R&R ที่ชัดเจน จะเกิดอะไรขึ้น?

• งานซ้ำซ้อน (Duplicate Work)
• งานตกหล่น (Missed Task)
• โยนความผิดกัน (Blame Culture)
• Audit ไม่ผ่าน (NC)
  

บทบาทและความรับผิดชอบ ISO ต้องมีอะไรบ้าง?
ตาม ISO 9001:2015 ข้อ 5.3 องค์กรต้องกำหนดให้ชัดเจนอย่างน้อยในเรื่องนี้:

1. การควบคุมระบบคุณภาพ (QMS)
   • ใครดูแลระบบ ISO
   • ใคร Update เอกสาร
   • ใครควบคุม Version
2. การรายงานผลให้ผู้บริหาร
   • ใครสรุป KPI / Performance
   • ใครรายงาน Management Review
3. การสร้างความตระหนัก (Awareness)
   • ใครสื่อสารนโยบายคุณภาพ
   • ใครอบรมพนักงาน
4. การควบคุมกระบวนการ (Process Owner)
   • ใครเป็นเจ้าของแต่ละ Process
   • เช่น Sales / Production / QA

ตัวอย่างการกำหนด Role ในองค์กรตำแหน่ง

ตำแหน่ง	บทบาท (Role)	ความรับผิดชอบ (Responsibility)	อำนาจ (Authority)
Managing Director	กำหนดนโยบาย	อนุมัติเป้าหมายคุณภาพ	ตัดสินใจสูงสุด
QMR / ISO Manager	ดูแลระบบ ISO	ควบคุมเอกสาร / Audit	ออกข้อกำหนด
Production Manager	ควบคุมการผลิต	วางแผนผลิต	อนุมัติการผลิต
QA Manager	ควบคุมคุณภาพ	ตรวจสอบสินค้า	Reject  / Approve
HR Manager	พัฒนาบุคลากร	Training	อนุมัติแผนอบรม

 
️ ตัวอย่างผังอำนาจหน้าที่ ISO 9001



รูปแบบที่นิยมใช้

1. Organization Chart
   • แสดงโครงสร้างองค์กร
   • เห็นสายการบังคับบัญชา
2. Authority Matrix
   • ตารางแสดงว่าใคร “อนุมัติ / ตรวจสอบ / ทำ”
3. RACI MatrixR = Responsible
   • A = Accountable
   • C = Consulted
   • I = Informed